🚀 ก้าวต่อไปของระบบบริหารงบประมาณ ทร.: สรุปใจความสำคัญการประชุม POC ระบบคู่ขนานกับระบบงาน BMIS

สวัสดีครับบุคลากรและผู้สนใจทุกท่าน! เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 26 มิถุนายน 2569 ที่ผ่านมา ณ ห้องประชุม สปช.ทร.2 อาคาร บก.ทร. พื้นที่วังนันทอุทยาน สปช.ทร. โดย กสทจ.ฯ ได้มีการประชุมนัดสำคัญ เพื่อร่วมกันวางแนวทางและรวบรวมข้อมูลสำหรับ การพิสูจน์แนวคิด (Proof of Concept: POC) ในการจัดหาระบบเทคโนโลยีสารสนเทศที่จะมาทำงานคู่ขนานระบบ BMIS เดิม ซึ่งกำลังจะยุติการให้บริการในอนาคตอันใกล้

บล็อกนี้จะพาไปเจาะลึกวิสัยทัศน์ วัตถุประสงค์ และประเด็นท้าทายจากหน้างานจริง เพื่อให้ทุกคนได้เห็นภาพการเปลี่ยนแปลงสู่ระบบใหม่ที่มีประสิทธิภาพและตอบโจทย์การทำงานร่วมกันมากยิ่งขึ้นครับ

---

---

---

🎯 วัตถุประสงค์หลักของการประชุม

1. รวบรวมข้อมูลความต้องการ (Requirements) จากกองต่าง ๆ ในสังกัด สปช.ทร. เพื่อส่งต่อให้ผู้ประกอบการที่มีขีดความสามารถนำไปทำ POC หรือทดสอบความเป็นไปได้ของระบบใหม่ เพื่อแสดงภาพให้ผู้บังคับบัญชาเห็นว่าระบบที่จะมาทดแทน BMIS สามารถทำได้จริงและมีประสิทธิภาพ ก่อนตัดสินใจลงทุนงบประมาณ
2. นำข้อมูลที่ได้ไปประกอบการเตรียมจัดทำร่างขอบเขตงาน (TOR) สำหรับปีงบประมาณถัดไปอย่างมีประสิทธิภาพ

🔍 เนื้อหาหลักและประเด็นสำคัญจากการประชุม

ระบบ BMIS ในปัจจุบัน ทำหน้าที่เสมือนเป็นเครื่องมือหลักในการควบคุม บริหารจัดการ และมอนิเตอร์งบประมาณภายใน ทร. อย่างไรก็ตาม MA (Maintenance Agreement) ของระบบเดิมกำลังจะสิ้นสุดลงในวันที่ 31 มีนาคม 2570 ที่ประชุมจึงได้หารือถึงจุดเด่น ข้อจำกัด และสิ่งที่อยากเห็นในระบบใหม่ โดยสรุปแยกตามมิติต่าง ๆ ได้ดังนี้:

1. การทำงานร่วมกันของ 3 ส่วนน้ำ (ต้นน้ำ – กลางน้ำ – ปลายน้ำ)

• ต้นน้ำ (กองแผน – BPS): ระบบใหม่จะทำหน้าที่เชื่อมโยงแผน manual และรายละเอียดคำขอจากระบบ BPS มาเป็นสารตั้งต้นในการตั้งยอดงบประมาณ ช่วยให้กองแผนตรวจสอบผลการเบิกจ่ายและนำข้อมูลรายไอเทมย่อยไปใช้ชี้แจงงบประมาณได้อย่างแม่นยำ
• กลางน้ำ (กองงบประมาณ – BMIS): ทำหน้าที่กระจายและควบคุมวงเงินงบประมาณที่จัดสรรไปยังหน่วยย่อย (นขต.) ผ่านรหัส BLI (Item Level Control) เพื่อล็อกไม่ให้มีการใช้เงินเกินกว่ากิจกรรมที่กำหนดไว้
• ปลายน้ำ (กองบัญชี): นำข้อมูลการเบิกจ่ายและปริมาณหน่วยนับ (เช่น จำนวนครั้ง หรือจำนวนชั่วโมง) ที่คีย์ในระบบ มาคำนวณปันส่วนเพื่อทำรายงานบัญชีต้นทุนผลผลิตเมื่อสิ้นปีงบประมาณ

2. ความท้าทายหลักและจุดที่ต้องปรับปรุง (Pain Points)

• ข้อจำกัดในการเชื่อมโยงกับระบบส่วนกลาง: เนื่องจากระบบภายนอกอย่าง New GFMIS Thai ของกรมบัญชีกลางไม่เปิดช่องทางให้เชื่อมต่อหรืออัปโหลดข้อมูลโดยตรง (API หรือ Direct Import) ทำให้เจ้าหน้าที่ต้องทำงานแบบ manual กรอกข้อมูลซ้ำซ้อนหลายระบบ จนบางครั้งเกิดข้อผิดพลาดจากผู้ใช้งาน (User Error) หรือคีย์รหัสผิดหน่วย
• ปัญหาข้อมูลเหลื่อมล้ำทางเวลา: ในกรณีเร่งด่วน บางหน่วยเลือกที่จะคีย์ข้อมูลในระบบ GF ก่อนเพื่อรับเงิน แล้วค่อยย้อนกลับมาคีย์ในระบบควบคุมภายใน ทร. ส่งผลให้ตัวเลขระหว่างสองระบบไม่ตรงกันในระหว่างเดือน
• ปัญหาการประสานข้อมูลพัสดุ (e-GP): ระบบเดิมเคยพยายามดึงข้อมูลประกาศแผนจัดซื้อจัดจ้างจากระบบ EGP ของกรมบัญชีกลางเข้ามาอัตโนมัติ แต่เมื่อระบบต้นทางมีการปรับปรุงซอฟต์แวร์ ทำให้เกิดข้อผิดพลาดด้านข้อมูล (Data Error) จนต้องกลับมาใช้วิธีการบันทึกด้วยมือในปัจจุบัน

3. ข้อเสนอแนะและแนวคิดเชิงเทคโนโลยีสำหรับระบบใหม่

• สถาปัตยกรรมระบบแบบ Open Source: ระบบใหม่ที่กำลังจะถูกออกแบบ ควรพัฒนาบนฐาน Open Source โดย ทร. จะต้องเป็นผู้ถือครอง Source Code ทั้งหมด เพื่อให้ทีมเทคนิคของ ทร. สามารถศึกษา ดูแล และพัฒนาต่อยอดฟีเจอร์เองได้ในอนาคต ช่วยลดพึ่งพาผู้พัฒนาภายนอกและประหยัดค่าใช้จ่ายระยะยาว
• การนำเทคโนโลยีช่วยทำงานอัตโนมัติ (Automate บ็อตทำงานแทนคน): ในเมื่อระบบ GF ยังไม่เปิดให้เชื่อมต่อ API ที่ประชุมได้เสนอไอเดียการใช้เทคโนโลยีอย่าง RPA (Robotic Process Automation) หรือทูลจำพวก N8N เข้ามาช่วยจำลองการก๊อปปี้และดึงข้อมูลระหว่างระบบโดยอัตโนมัติ เพื่อลดภาระของเจ้าหน้าที่และลดความผิดพลาดให้เป็น 0%
• ระบบติดตามและแดชบอร์ดสำหรับผู้บริหาร: พัฒนาระบบรายงานสถานะงบประมาณที่เข้าใจง่าย (Dashboard/BI) สามารถมอนิเตอร์สถานะการจัดซื้อจัดจ้างและการเบิกจ่ายได้ใกล้เคียงเวลาจริง (Near Real-time) เพื่อให้ผู้บังคับบัญชาใช้ติดตาม เร่งรัดการใช้จ่ายงบประมาณไม่ให้เงินตกน้ำ

📅 การดำเนินการต่อไป (Next Action)

1. ทีมผู้พัฒนาทำแบบจำลองจำลองระบบ (Mock-up POC): นำข้อมูลความต้องการและ Pain Points ทั้งหมดจากที่ประชุมในวันนี้ ไปวิเคราะห์เพื่อสร้างแบบจำลองหน้าตาและการทำงานของระบบใหม่ (POC/Mock-up) รวมถึงสรุปจุดเด่นที่เหนือกว่าระบบ BMIS เดิม เพื่อนำเสนอต่อผู้บริหารระดับสูง
2. การถ่ายทอดองค์ความรู้และฝึกอบรม: จัดตารางการฝึกอบรมร่วมกับบริษัทผู้พัฒนาเดิมในช่วงเปลี่ยนผ่านระบบ เพื่อให้โปรแกรมเมอร์และเจ้าหน้าที่ไอทีของ ทร. ได้รับการถ่ายทอดความรู้ในการควบคุมกำกับดูแลระบบต่อได้อย่างสมบูรณ์
3. จัดทำร่าง TOR: ร่วมมือกับคณะกรรมการประสานงานของกองต่าง ๆ เพื่อปรับปรุงร่างขอบเขตงาน (TOR) ให้สอดคล้องกับงบประมาณและกรอบเวลาการใช้งานต้นปีงบประมาณหน้า

💡 สรุป

การเปลี่ยนผ่านจากระบบ BMIS ไปสู่ระบบบริหารงบประมาณยุคใหม่ ไม่ใช่เพียงแค่การเปลี่ยนซอฟต์แวร์ แต่คือ การปฏิบัติตามกระบวนการทำงานและสร้างวินัยในกรอกข้อมูล หาก ทร. สามารถจับมือกับผู้พัฒนาสร้างระบบที่เป็น Open Source ที่เราดูแลเองได้ ควบคู่ไปกับการใช้เทคโนโลยีอัตโนมัติ (RPA) มาอุดรอยรั่วของการคีย์ข้อมูล จะช่วยให้การบริหารจัดการเงินภาษีของประชาชนเกิดความคุ้มค่า โปร่งใส และมีประสิทธิภาพสูงสุดอย่างแน่นอนครับ

---

💬 ร่วมแสดงความคิดเห็นและแชร์ไอเดียของคุณกันครับ!

เพื่อช่วยให้การพัฒนาระบบใหม่ตอบโจทย์คนทำงานจริงมากที่สุด ขอเชิญชวนทุกท่านร่วมตอบคำถาม 3 ข้อนี้ในช่องคอมเมนต์ด้านล่างได้เลยครับ:

1. จากประสบการณ์ของคุณในการใช้งานระบบ BMIS ปัจจุบัน จุดไหนที่เป็นอุปสรรคต่อความรวดเร็วในการทำงานของคุณมากที่สุด?
2. หากระบบใหม่นำเทคโนโลยีบ็อตอัตโนมัติ (RPA) มาช่วยคีย์ข้อมูลแทนในส่วนที่คุณทำอยู่ คุณคิดว่าจะช่วยประหยัดเวลาการทำงานในแต่ละวันได้มากน้อยแค่ไหน?
3. หน้าจอรายงานหรือแดชบอร์ด (Dashboard) แบบไหนที่คุณอยากเห็นในระบบใหม่ เพื่อช่วยให้การวางแผนและติดตามงบประมาณทำได้ง่ายขึ้น?