📦 ตอนที่ 4/7: เปิดซองและต่อรองราคา: เจาะลึกหน้าที่คณะกรรมการเมื่อเลือกใช้ “เกณฑ์ราคา” vs “เกณฑ์ราคาประกอบเกณฑ์อื่น”

หลังจากที่เราได้ผ่านด่านการเตรียมเอกสารฝั่งเจ้าหน้าที่รัฐในตอนที่ 2 และเจาะลึกคัมภีร์การเตรียมตัวกดยื่นซองของพี่ ๆ ฝั่งผู้ประกอบการในตอนที่ 3 ไปเป็นที่เรียบร้อยแล้ว ตอนนี้เอกสารและตัวเลขข้อเสนอทั้งหมดของทุกบริษัทได้วิ่งเข้าไปนอนรออยู่ในระบบออนไลน์อย่างปลอดภัยแล้วครับ

หากย้อนกลับไปในอดีต ยุคก่อนที่จะมีหนังสือเวียนฉบับ ว 299 นี้ เวลาที่คณะกรรมการจะเปิดซองพิจารณาผลทีไร ห้องประชุมเป็นต้องเต็มไปด้วยกล่องลังกระดาษและเสียงฉีกซองกรรไกรดังตัดฉับ ๆ แถมการตรวจเช็กคุณสมบัติหรือการนั่งไขว้ความสัมพันธ์เพื่อดูการฮั้วประมูลก็ใช้เวลาเป็นวัน ๆ แต่เมื่อก้าวเข้าสู่ e-GP ระยะที่ 3 ทุกอย่างถูกเปลี่ยนเป็นข้อมูลดิจิทัลที่พร้อมให้คณะกรรมการคลิกตรวจสอบและก้าวเข้าสู่ขั้นตอนการพิจารณาผลได้ทันทีหลังสิ้นสุดเวลายื่นข้อเสนอครับ

แต่รู้ไหมครับว่า ในความสะดวกรวดเร็วนี้ คณะกรรมการซื้อหรือจ้างโดยวิธีคัดเลือกก็ต้องแบกรับ “กฎเหล็ก” และ “กระบวนการใช้ดุลพินิจ” ที่เป๊ะมาก ๆ โดยเฉพาะความแตกต่างระหว่างการใช้เกณฑ์ราคาและการใช้เกณฑ์ราคาประกอบเกณฑ์อื่น วันนี้ AdminTee จะพาทุกคนไปสวมหมวกคณะกรรมการ แล้วเปิดคู่มือดูวิธีทำหน้าที่ให้ถูกต้อง โปร่งใส ไร้ข้อโต้แย้ง ในตอนที่ 4 นี้กันครับ!

---

1. กดพิมพ์ใบเสนอราคา และสแกน “ผลประโยชน์ร่วมกัน”

ภารกิจแรกของคณะกรรมการคือ การจัดพิมพ์ใบเสนอราคาและเอกสารการยื่นข้อเสนอของผู้ยื่นข้อเสนอทุกรายออกมาจากระบบ e-GP จำนวน 1 ชุด ซึ่งเกณฑ์ใหม่นี้คณะกรรมการไม่จำเป็นต้องลงลายมือชื่อกำกับไว้ในใบเสนอราคาและเอกสารทุกแผ่นแต่อย่างใดครับ จากนั้นต้องทำการตรวจสอบทันทีว่าผู้ยื่นข้อเสนอแต่ละรายมี “ผลประโยชน์ร่วมกัน” หรือไม่ ไม่ว่าจะเป็นความสัมพันธ์เชิงบริหาร (ผู้บริหาร/กรรมการไขว้กัน) หรือความสัมพันธ์เชิงทุน (ถือหุ้นรายใหญ่เกินกว่าร้อยละ 25 ในอีกบริษัทที่ยื่นแข่ง) หากพบว่ามี…ระบบและกฎหมายล็อกไว้ว่าต้องตัดรายชื่อออกจากการคัดเลือกทันทีครับ

2. เกณฑ์การผ่อนปรนข้อผิดพลาดเล็กน้อย (จุดเซฟของกรรมการ)

ในการตรวจเอกสารทางเทคนิคหรือรายละเอียดคุณลักษณะเฉพาะ หากคณะกรรมการพบว่าผู้ประกอบการรายใดเสนอเอกสารไม่ครบถ้วน หรือมีรายละเอียดแตกต่างไปจากเงื่อนไขที่กำหนดไว้ในหนังสือเชิญชวน แต่…ส่วนที่แตกต่างนั้นไม่ใช่สาระสำคัญ และความแตกต่างนั้นไม่มีผลทำให้เกิดการได้เปรียบเสียเปรียบต่อผู้ยื่นข้อเสนอรายอื่น หรือเป็นเพียงข้อผิดพลาดเล็กน้อย แนวทาง ว 299 ให้ดุลพินิจคณะกรรมการสามารถพิจารณา “ผ่อนปรน” โดยไม่ตัดสิทธิ์ผู้ประกอบการรายนั้นได้ครับ แต่หากเป็นเรื่องสาระสำคัญ เช่น ไม่กรอกชื่อ หรือไม่โผล่ในบัญชีรายชื่อผู้รับหนังสือเชิญชวน อันนี้ห้ามผ่อนผันเด็ดขาดครับ

3. จัดลำดับ Top 3 ผู้ชนะ (เกณฑ์ราคา vs เกณฑ์ราคาประกอบเกณฑ์อื่น)

เมื่อคัดกรองคุณสมบัติและเทคนิคผ่านแล้ว คณะกรรมการต้องมาจัดเรียงลำดับผู้ที่ผ่านเกณฑ์สูงสุดไม่เกิน 3 ราย โดยแบ่งตามเกณฑ์ที่หน่วยงานเลือกใช้ดังนี้:

• กรณีใช้เกณฑ์ราคา: ให้จัดเรียงลำดับจากผู้ที่เสนอราคาต่ำที่สุดลงมา (ถ้าเสนอต่ำสุดเท่ากันหลายราย ให้ผู้ที่กดส่งราคาเข้าสู่ระบบ e-GP ในลำดับแรกสุดเป็นผู้ชนะครับ)
• กรณีใช้เกณฑ์ราคาประกอบเกณฑ์อื่น (หรือเกณฑ์ขั้นต่ำร่วมด้วย): คณะกรรมการต้องนำคะแนนปัจจัยหลักและน้ำหนักที่กำหนดไว้ (เช่น คะแนน Price ร้อยละ 40 คะแนนเทคนิคร้อยละ 60) มาคำนวณ แล้วจัดเรียงลำดับผู้ที่ได้คะแนนรวมสูงสุดลงมาครับ

4. วิธีการต่อรองราคา (กฎร้อยละ 10 ยอดฮิต)

หากปรากฏว่าราคาของผู้ประกอบการที่ได้รับการคัดเลือกในลำดับแรก สูงกว่าวงเงินงบประมาณที่จะซื้อหรือจ้าง คณะกรรมการต้องทำตามสูตรนี้ครับ:

• ต่อรองรายแรก: แจ้งผู้ที่ได้รับการคัดเลือกรายนั้นผ่านระบบ e-GP เพื่อต่อรองราคาให้ต่ำที่สุดเท่าที่จะทำได้ หากเขายอมลดราคาลงมาแล้วไม่สูงกว่าวงเงิน หรือต่อรองแล้วเขาไม่ยอมลดแต่ส่วนที่สูงกว่านั้นไม่เกินร้อยละ 10 ของวงเงินที่จะซื้อจ้าง และคณะกรรมการเห็นว่าเป็นราคาที่เหมาะสม ก็เสนอซื้อจ้างจากรายนี้ได้เลยครับ
• เรียกยื่นราคาใหม่พร้อมกัน: ถ้าเรียกรายแรกแล้วไม่ได้ผล ให้แจ้งผู้ผ่านเกณฑ์ทุกรายผ่านระบบ e-GP เพื่อให้มาเสนอราคาใหม่พร้อมกันภายในเวลาอันสมควร หากใครไม่ยื่นให้ถือว่ายืนราคาเดิม ถ้ารายที่ต่ำสุดในการยื่นใหม่นี้มีราคาไม่เกินวงเงิน หรือสูงกว่าแต่ไม่เกินร้อยละ 10 ก็เสนอซื้อจ้างได้เช่นกัน
• ไม่ได้ผลทำอย่างไร?: หากทำทั้งสองวิธีแล้วยังสูงเกินร้อยละ 10 คณะกรรมการต้องเสนอความเห็นต่อหัวหน้าหน่วยงานรัฐเพื่อพิจารณายกเลิก หรือขอเงินเพิ่ม หรือลดเนื้องาน หรืออาจสั่งจัดซื้อจัดจ้างโดยวิธีเฉพาะเจาะจงตามมาตรา 56 วรรคหนึ่ง (2) (ก) ต่อไปครับ

5. การรายงานผลเสนอหัวหน้าหน่วยงานรัฐ

ด่านสุดท้ายคือ คณะกรรมการต้องจัดทำรายงานผลการพิจารณาและความเห็น พร้อมเอกสารทั้งหมด เสนอหัวหน้าหน่วยงานของรัฐผ่านหัวหน้าเจ้าหน้าที่เพื่อขอความเห็นชอบ โดยรายงานต้องมีรายละเอียดครบถ้วน ตั้งแต่พัสดุที่จะซื้อจ้าง รายชื่อผู้ยื่นข้อเสนอ เกณฑ์การให้คะแนน และเหตุผลสนับสนุน เมื่อได้รับอนุมัติแล้ว เจ้าหน้าที่จะประกาศผลผู้ชนะในระบบเครือข่ายของกรมบัญชีกลางและหน่วยงาน พร้อมส่งอีเมลแจ้งผู้เสนอราคาทุกรายทราบครับ

📄 หน้าอ้างอิงในเอกสาร

• หน้า 2 ของหนังสือเวียน ว 299 (หัวข้อข้อ 2 การจัดซื้อจัดจ้างโดยวิธีคัดเลือก ข้อ 2.4)
• หน้า 3–5 ของคู่มือวิธีปฏิบัติแนบท้าย (ข้อ 2.1.6 การพิจารณาผลการยื่นข้อเสนอ และข้อ 2.1.7 การรายงานผลการพิจารณาผู้ยื่นข้อเสนอ และข้อ 2.1.8 การอนุมัติสั่งซื้อหรือสั่งจ้าง)
• หน้า 10–11 ของตัวอย่างเอกสารจ้างก่อสร้างโดยวิธีคัดเลือก (ข้อ 5 หลักเกณฑ์และสิทธิในการพิจารณาผล และข้อ 5.4 เกณฑ์การสงวนสิทธิ์ไม่พิจารณา)

📌 บทสรุปประจำตอน

สรุปหน้าที่คณะกรรมการสไตล์ AdminTee: เมื่อเปิดระบบพิมพ์ใบเสนอราคาเสร็จ ต้องตรวจการฮั้ว (ผลประโยชน์ร่วมกัน) ทันที เอกสารผิดพลาดเล็กน้อยที่ไม่ใช่สาระสำคัญ…ผ่อนปรนได้ครับ จัดลำดับตัวท็อป 3 รายตามเกณฑ์ที่เลือก ถ้าราคาเกินงบประมาณ ให้งัดกฎต่อรองรายแรกก่อน หากไม่ได้ผลค่อยเรียกสู้ราคาใหม่พร้อมกัน โดยมีเพดานตึงไว้ห้ามเกินร้อยละ 10 ของวงเงินงบประมาณครับ!

🗂️ เอกสารอ้างอิง

หนังสือคณะกรรมการวินิจฉัยปัญหาการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ กรมบัญชีกลาง ด่วนที่สุด ที่ กค (กวจ) 0405.3/ว 299 เรื่อง แนวทางปฏิบัติในการยื่นข้อเสนอโดยวิธีคัดเลือกและวิธีเฉพาะเจาะจง ผ่านระบบจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐด้วยอิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Government Procurement : e – GP)

🔗 Link อ้างอิง

• แนวทางการประเมินผลและหลักเกณฑ์การคำนวณ: www.gprocurement.go.th

💬 คำถามเพื่อการมีส่วนร่วม (พี่ ๆ คณะกรรมการและผู้ประกอบการมาร่วมแชร์กันครับ!)

1. ในฐานะคณะกรรมการ เพื่อน ๆ เคยเจอเคส “ข้อผิดพลาดเล็กน้อย” แบบไหนบ้างครับที่พิจารณาผ่อนปรนให้ผู้ประกอบการไปต่อได้?
2. สำหรับฝั่งผู้ประกอบการเอกชน เคยมีใครถูกเรียกเข้าไปต่อรองราคาในขั้นตอนกฎร้อยละ 10 บ้างไหมครับ? บรรยากาศการตกลงราคาผ่านระบบเป็นอย่างไรบ้าง?
3. ระหว่าง “เกณฑ์ราคา” กับ “เกณฑ์ราคาประกอบเกณฑ์อื่น” คิดว่าเกณฑ์แบบไหนที่ช่วยให้หน่วยงานรัฐได้พัสดุหรืองานจ้างที่มีคุณภาพและคุ้มค่าเงินงบประมาณมากที่สุดครับ?

🎯 ฝากติดตามตอนต่อไป: ผ่านวิธีคัดเลือกที่แสนเข้มข้นไปแล้ว ตอนหน้าเราจะขยับไปดูวิธีที่เร็วและกระชับขึ้นมาอีกนิด! ในตอนที่ 5 กับหัวข้อ “”วิธีเฉพาะเจาะจง” บนระบบ e-GP: ขั้นตอนกระชับ แต่ต้องโปร่งใส” มาดูกันว่าวิธีเฉพาะเจาะจงในยุค e-GP ระยะที่ 3 เขามีขั้นตอนการกดเชิญและพิจารณาอย่างไร ห้ามพลาดชมนะครับ!